Marline Fritzius

Marline Fritzius is geboren in Eindhoven in 1936. Ze was schilderes en ook filmactrice. in 1976 werd ze na een operatieve ingreep door een zware afasie getroffen. Ook nadat ze afasie kreeg is ze blijven schilderen. Zo maakte zij in 1989 12 mooie aquarellen van bloemen en planten voor de Jubileumkalender (een verjaardagskalender) van de Stichting Afasie Nederland, die dat jaar 20 jaar bestond. Ze was in haar laatste jaar ernstig ziek, maar bleef actief en ging door met het maken van aquarellen. Zo kwam haar overlijden op 23 december 2006 voor allen die haar kenden nog onverwacht.

De kunstenares en schilderes Marline Fritzius - wie was zij eigenlijk? Van het begin af aan dat ze haar eerste, vaak met potlood gekleurde tekeningen maakte, waarmee ze al op de kleuterschool beroemd werd, was ze toegewijd, aandachtig, volledig geabsorbeerd door wat ze schilderde, en vervuld van liefde voor haar werk, met een onuitputtelijke concentratie en werkkracht. Ze ontwikkelde in de loop der jaren haar overvloedige, spontane talent tot een groot vakmanschap, met een razend knap gevoel voor de algemene compositie, en tegelijkertijd voor het allerkleinste detail. Als weinig andere schilders had ze de alchemie van het kleuren mengen en doseren onder de knie, terwijl ze werkte met eenvoudige doosjes aquarelverf. Al gauw verkoos ze een schildersopleiding boven de middelbare school, en ging eerst naar de Kunstnijverheidschool in den Bosch, later in Amsterdam, en vervolgens naar de Vrije Academie in Den Haag. De schilderes Marline was warm, vreugdevol, harmonieus en zeker van zichzelf. De schilderes Marline was de echte Marline.
Schilderen was ook de continuïteit in haar leven, het was er de basis van, zoals ook haar liefde voor alles wat mooi was, en haar gepassioneerde kijken op tentoonstellingen en in musea, even gepassioneerd als wanneer ze over de alpenweiden liep en mossen, plantjes en bloemen zocht en ontdekte, of katten, honden, paarden, koeien en ezeltjes bemoedigend toesprak.

Ze had ook als filmactrice groot succes, onder meer met de hoofdrol in de speelfilm het Compromis van Philo Bregstein, met wie ze lange tijd getrouwd was, en met wie ze samen het scenario schreef. De film ontving in 1968 de Gouden Duif voor de beste eerste speelfilm op het Filmfestival van Venetië en Marline kreeg de kans op een filmcarrière in Rome. Toch besloot ze dat alles op te geven en zich volledig aan het schilderen te wijden. Resultaat werd in 1970 haar expositie van panelen in de indertijd bekende Galerie Balans in Amsterdam, waarbij vrijwel al haar werk op de openingsavond al was verkocht. Jarenlang schilderde ze veel en had succes. In 1976 maakte ze samen met Philo Bregstein een documentaire over de amateur-schilder en boer uit Klosters, Ernst Schaüblin. Marline leidde zelf het filmen van Schaüblins schilderijen, ze interviewde Schaüblin, en componeerde het commentaar. De film had niet alleen op de NCRV- televisie groot succes, maar ook op de Zwitserse televisie, waarna Schaüblin een overzichtstentoonstelling van zijn kleine oeuvre in het Kunstmuseum in Chur kreeg, en de film daar op de opening werd vertoond.
Korte tijd daarna moest ze een kleine operatie ondergaan, met als gevolg de ramp van Marlines zware afasie.

Het werd een afgrond die jaren duurde, maar uiteindelijk hervond ze zichzelf weer, vooral door opnieuw te gaan schilderen. Indirect heeft dat zonder twijfel een genezende, stimulerende invloed op haar afasie gehad. Dat is ook de reden dat Marline er jarenlang naar heeft gestreefd om een schildersatelier voor mensen met afasie te creëren. Om die droom te realiseren, richtte ze de Stichting Marline Fritzius op. Een prachtige locatie voor het atelier was er al: aan de Brouwersgracht in Amsterdam. Het bestuur van de Stichting Marline Fritzius zocht contact met de Afasie Vereniging Nederland en verzocht hen om mee te helpen om de droom van Marline te realiseren. Daaraan hebben beide organsiaties in samenwerking met het Afasiecentrum Amsterdam sinds 2006 hard gewerkt. Kort voor haar overlijden was het dan eindelijk zo ver: op 7 december 2006 ging de eerste schildercursus voor mensen met afasie in het atelier aan de Brouwersgracht van start.

Met grote droefheid hebben we op 30 december 2006 afscheid genomen van Marline. Haar naam zal blijven voortleven in de stichting die haar naam draagt, de vele schilderijen die er nog van haar zijn en bij mensen met afasie, die dankzij de activiteiten van de Stichting Marline Fritzius kunnen gaan schilderen. Het bestuur van de Stichting Marline Fritzius zal zich de komende jaren inzetten om de activiteiten van het atelier aan de Brouwersgracht voort te zetten en uit te breiden.
Het is een mooie gedachte, dat Marline's droom zal blijven voortbestaan, ook nu ze er zelf niet meer is. Zoals een criticus jaren geleden over haar schreef: "Ze was de schilderes met het gouden hart." Lieve Marline, we zullen je heel erg missen, maar nooit vergeten!

Philo Bregstein, voorzitter Stichting Marline Fritzius
Monique Lindhout, directeur Afasie Vereniging Nederland/Stichting Afasie Nederland